Storytelling in educatie

Intro

In de jaren negentig lieten ouders massaal hun nog pasgeboren kind luisteren naar de muziek van Mozart. Luisteren naar zijn muziek zou het kind namelijk slimmer maken. Dit effect staat ook wel bekend als het Mozarteffect. Maar… word je ook echt slimmer van het luisteren naar de muziek van Mozart, welke invloed heeft muziek op de ontwikkeling van kinderen en wat kun jij hiermee in de klas? Ik vat het voor je samen in deze aflevering van Westwijzercollege over… de invloed van muziek op leren.


Fabel

Helaas, het luisteren naar de muziek van Mozart maakt je niet slimmer. Al blijkt dat sommige taken wel beter uitgevoerd worden, nadat je ernaar hebt geluisterd. Dit effect is overigens maar van korte duur. Na een minuut of 15 is het alweer uitgewerkt. Toch kan het luisteren naar en het maken van muziek zeker helpen bij het leren en de ontwikkeling van kinderen.


Auditieve systeem

Uit onderzoek blijkt onder andere dat luisteren een cruciale rol speelt bij leren en begrijpen. Wanneer je auditieve signalen gaat verwerken, is het belangrijk dat het auditieve systeem in je hersenen onderscheid kan maken tussen de verschillende spraakklanken. Maar voordat het daar aan toe komt is er eerst auditieve aandacht nodig en die kun je stimuleren door aandachtig te luisteren naar muziek of door muziek te maken.


Leren lezen

Die auditieve aandacht speelt, samen met auditieve waarneming en timing, ook een belangrijk rol bij het leren lezen. Klanken lopen soms in elkaar over, lijken erg op elkaar of eenzelfde letter kan ineens heel anders klinken (o oooowwww, ahaaaaa). Door aandachtig te luisteren, leren beginnende lezers klankgrenzen te trekken.


Omgevingsgeluiden

Verder blijkt dat hoe hoger de omgevingsgeluiden in een klaslokaal zijn, des te minder er geleerd wordt. Dit concludeerden onderzoekers in een onderzoek uit 2003 op scholen in Londen. Mensen die echter een muzikale training volgen of hebben gevolgd, zijn beter in staat te luisteren dan anderen en hebben minder last van die achtergrondruis, wat het leren weer ten goede komt. Door de muzikale training zijn de hersenen beter in staat om informatie uit de ruis te filteren. Hoe meer ruis des te groter is het voordeel voor het muzikale brein.


Tip 1: Laat leerlingen aandachtig luisteren naar muziek

Om dit te doen kun je gebruik maken van visuele luisterschema’s. Hierbij kunnen de leerlingen via lijnen, strepen, puntjes, plaatjes etc. de muziek als het ware volgen. Kijk voor diverse luisterschema’s even op onze Yurlssite, al kun je ze natuurlijk ook altijd zelf of door de leerlingen laten maken.


Ritme en taal

In 2013 toonden Bhide, Power en Goswami aan, dat training in ritmes de leesvaardigheid positief beïnvloedt. Ook andere onderzoeken hebben aangetoond dat er een sterke relatie bestaat tussen het waarnemen en produceren van ritmes enerzijds en taal, spreken en lezen anderzijds. Zo blijkt o.a. dat het spreken verbetert, wanneer er vooraf iets ritmisch wordt aangeboden, dat kinderen met dyslexie slechter in staat zijn ritmes vast te houden en kinderen met een taalontwikkeling stoornis direct na het horen van een ritmisch muziekfragment beter presteerden, dan kinderen met TOS die niets te horen kregen.

Op zich is dit ook niet zo verwonderlijk. Taal, spreken en lezen gebeurt nu eenmaal ook in een bepaald ritme.


Tip 2: Laat leerlingen regelmatig ritmes klappen of tikken

Doe dit bijvoorbeeld aan het begin van de dag of als een energizer tussen de lessen of instructies door.


Niet alleen ritme heeft een positieve invloed op onze taalontwikkeling. Ook zingen heeft zo zijn voordelen. Door te zingen wordt de belangstelling voor taal aangewakkerd en wordt de articulatie verbeterd.

Daarnaast heeft het zingen ook een gunstig effect op het geheugen. Studenten die al zingend termen moesten leren, bleken deze beter te onthouden dan de studenten die dit niet hadden gedaan. 


Tip 3: Gebruik liedjes om informatie te onthouden

Help leerlingen de lesstof beter te onthouden door de informatie in een lied te gieten. Dit kun jij doen, maar je kunt ook de leerlingen zelf met bijvoorbeeld een WO thema aan de slag laten gaan. Er is bovendien aangetoond dat, door samen te zingen, leerlingen een gezamenlijke taak beter uitvoeren.


Ondertussen maakt dat samen zingen ook allerlei geluksstofjes aan, waardoor de het gevoel van verbondenheid groeit. 

Voor een groter gevoel van saamhorigheid hoef je overigens niet perse te zingen. Met het samen musiceren kun je dit ook bereiken. Wanneer je met elkaar muziek maakt, is het belangrijk om op elkaar te letten en af te stemmen, zodat het een klinkend geheel wordt. En als het lied klaar is, vier je na afloop het succes met elkaar, waardoor je je nog meer één voelt.


Tip 4: Laat leerlingen samen musiceren

Boomwackers zijn daar een ideaal middel voor. Dit zijn felgekleurde plastic buizen van verschillende lengtes. Door de buis tegen een voorwerp of op de grond te slaan, komt er een toon uit. Geef elke leerling een eigen toon en laat ze samen een eenvoudig lied tikken. Samenwerking en concentratie zijn daarbij van groot belang.


En dan nog even de laatste tip:



Tip 5: Maak gebruik van achtergrondmuziek

Hoewel het effect van achtergrondmuziek op het verhogen van de concentratie of het verbeteren van het leren niet bewezen is, kan het toch helpen er gebruik van te maken. Zo zorgt rustige voorspelbare muziek ervoor dat stresshormonen worden afgebroken, waardoor je meer ontspannen wordt. Ook blijkt dat, wanneer je vlak voor een taak waarbij je alle aandacht nodig hebt, achtergrondmuziek draait en deze dan stopt, je hersenen alerter worden en je je beter kan focussen. Een mooie manier om je leerlingen ontspannen en gefocust aan een belangrijke taak te laten beginnen.




Een handige pdf met de belangrijkste informatie en de tips op een rij, vind je onder de download knop.




Wil je meer te weten komen over de invloed van muziek op leren, kijk dan eens naar deze boeken*:

* Dit zijn affiliatelinks

De invloed van muziek op leren

© Tekst en afbeeldingen Take a Note 2020

m.u.v. de boekcovers